آیت‌الله حاج شیخ محمد یزدی به روایت اسناد ساواک

  • «یزدی درس اخلاقش خیلی تند است و به همه حمله می‌کند. روز جمعه ۸ر۷ر۳۶ [۲۵۳۶ = ۱۳۵۷] درباره‌ی طلاب صحبت می‌کرد که در حوزه نباید فقط به درس‌های فقه و اصول اکتفا کنند زیرا بعد از مدتی که به شهرستان‌ها مسافرت کردند در آن‌جا می‌بینند که مردم چیزی دیگر غیر از آن‌چه این طلاب خوانده‌اند از آن‌ها می‌خواهند. مثلا جوانی که در آستانه‌ی کمونیست شدن قرار گرفته چه باید کرد که جلوی او را گرفت زیرا واقعا این حزب خطرناک در بین جوانان رخنه کرده و دولت هم فهمیده که خطر متوجه‌شان شده و در صدد از بین بردن آن برآمده‌اند ولی تا در این امر موفق شوند زیان‌هایی می‌بینند...»
تاریخ: ۱۴۰۱/۰۳/۱۰ | شماره خبر: 7570

به گزارش کتابان، «آیت‌الله حاج شیخ محمد یزدی به روایت اسناد ساواک»، عنوان کتابی است که پاییز سال گذشته (۱۴۰۰) توسط مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات منتشر شد. این کتاب روایتی است دست‌ِاول از اقدامات، سخنرانی‌ها، مواضع و نقش‌آفرینی‌های آیت‌الله یزدی رئیس فقید مجلس خبرگان رهبری که بین سال‌های ۱۳۴۲ تا بهمن ۱۳۵۷ به وسیله‌ی مامورین ساواک و شهربانی ثبت شده. اسناد این مجموعه حاوی نکات و اطلاعاتی ارزشمند از جمله تحلیل شخصیت آیت‌الله یزدی و ارائه‌ی گزارش‌های دقیق همراه با جزئیات از فعالیت‌های سیاسی ایشان است. هم‌چنین سخنرانی‌های انقلابی آیت‌الله یزدی در شهرهای مختلف کشور، بازداشت‌های مکرر، ممنوعیت از منبر، تحمل زندان‌های سخت و تبعید در مناطق بدآب‌وهوا در این اسناد به خوبی تصویر شده و خواننده در جریان فعالیت‌های یکی از چهره‌های برجسته‌ی انقلاب قرار می‌گیرد.


پیشینه‌ی خانوادگی

آیت‌الله شیخ محمد یزدی روز پنج‌شنبه دهم تیر ۱۳۱۰ ه ش در محله‌ی «پایین‌دروازه» شهر اصفهان زاده شد. جد پدری ایشان شیخ محمدعلی یزدی از اهالی یزد بود که در حوزه‌ی علمیه‌ی اصفهان به درجات بالایی نائل آمد. پدرش شیخ علی یزدی از شاگران آیت‌الله حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی و از روحانیون معروف اصفهان بود. وی امام جماعت یکی از مساجد اصفهان را بر عهده داشت و به حل مشکلات مردم می‌پرداخت. شیخ علی از جمله روحانیونی بود که با تصویب قوانین جدید در دوره‌ی استبداد رضاخانی از پوشیدن لباس روحانیت منع گردید. مادر آیت‌الله یزدی از خانواده‌ی متدینی بود که نقش مهمی در شکل‌گیری شخصیت وی بر عهده داشت. ص نه


نمونه‌ی سند

بر اساس اسناد این کتاب آیت‌الله یزدی در فاصله‌ی سال‌های ۵۶ تا ۵۷ ضمن تدریس به مناسبت‌های مختلف علیه رژیم و سیاست‌های آن موضع‌گیری می‌کرده است. ایشان در این زمان در قم به شدت مخالف جریان‌هایی بود که تسلیم وضع موجود شده و فعالیت سیاسی خودشان را کاهش داده بودند و برخی از روحانیون را به دلیل بی‌توجهی به اوضاع سیاسی کشور مورد انتقاد قرار می‌داد. سند زیر که متن آن در صفحه‌ی سی‌ویک کتاب منتشر شده به خوبی این مشی را نشان می‌دهد:

«شیخ محمد یزدی در روزهای جمعه ۱۰ الی ۱۱ صبح در مسجد سلماسی درس اخلاق شروع کرده و در حدود ۵۰۰ نفر طلبه و افراد شخصی و بازاری در آن جلسه شرکت می‌کنند. یزدی درس اخلاقش خیلی تند است و به همه حمله می‌کند. روز جمعه ۸ر۷ر۳۶ [منظور ۲۵۳۶ یعنی ۱۳۵۷ است] درباره‌ی طلاب صحبت می‌کرد که در حوزه نباید فقط به درس‌های فقه و اصول اکتفا کنند زیرا بعد از مدتی که به شهرستان‌ها مسافرت کردند در آن‌جا می‌بینند که مردم چیزی دیگر غیر از آن‌چه این طلاب خوانده‌اند از آن‌ها می‌خواهند. مثلا جوانی که در آستانه‌ی کمونیست شدن قرار گرفته چه باید کرد که جلوی او را گرفت زیرا واقعا این حزب خطرناک در بین جوانان رخنه کرده و دولت هم فهمیده که خطر متوجه‌شان شده و در صدد از بین بردن آن برآمده‌اند ولی تا در این امر موفق شوند زیان‌هایی می‌بینند. بعد به مراجع روحانی حمله کرد و گفت مرجع کارش با طلبه فرق می‌کند اگر مرجع مانند طلبه رفتار کند روز قیامت مسئول است مثلا وقتی به مرجعی مراجعه می‌کنی که فلان کار را انجام دهد می‌گوید صلاح نیست، حال صبر کنید ببینم چه می‌شود. این طرز کار صحیح نیست. مرجع باید امر کند و وقتی هم امر کرد باید اجرا کند.

نظریه‌ی شنبه: سخنرانی شیخ محمد یزدی طلبه‌ها را تحریک به مجاهده می‌کند و در درس‌هایش به طلاب می‌فهماند که گوشه‌نشینی فایده ندارد باید عمل کرد. به مراجع حمله کردن او را هم نباید نادیده گرفت چون این‌گونه عوامل وقتی این مراجع را می‌کوبند عملا خمینی را بزرگ می‌کنند لذا به عقیده‌ی من صلاح نیست که جلسه ادامه پیدا کند.

نظریه‌ی یک‌شنبه: شیخ محمد یزدی از مدرسین طرفدار سرسخت خمینی است که سه سال تبعید بود و سوابق ممتدی در زمینه‌ی طرفداری از خمینی در ستاد دارد. جلسات درس کنترل خواهد شد و اعمال و رفتارش زیر دید منابع قرار دارد.» (سند شماره ۶۰۳۰ر۲۱، تاریخ ۱۲ر۷ر۲۵۳۶ [۱۳۵۶]


شناسنامه: یاران امام به روایت اسناد ساواک، کتاب شصت‌وپنجم، «آیت‌الله حاج شیخ محمد یزدی»، تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، چاپ نخست، پاییز ۱۴۰۰، بها: ۱۰۰ هزار تومان.


منبع:

دیدگاه های کاربران

دیدگاه شما