ازدواج کودکان در لابه‌لای تاریخ ایران

  • نویسنده پس از مطالعه منابع مختلف درباره ازدواج کودکان، «سفرنامه‌ها» را یکی از منابع ارزشمند برای مطالعه این موضوع تشخیص داده و شروع به کاویدن در آن‌ها نموده است. به عقیده وی دلیل ارزشمندی سفرنامه‌ها درباره سوژه مورد بررسی این است که «مسافران خارجی فراتر از ذهنیت ایرانیان به بیان رویدادهایی پرداختند که برای‌شان قابل توجه و شگفت‌انگیز بوده است و این درست همان وقایعی است که در بسیاری از موارد برای ایرانیان بدیهی انگاشته شده»
تاریخ: ۱۳۹۹/۰۳/۱۹ | شماره خبر: 2785

به گزارش کتابان، «ازدواج کودکان؛ کنکاشی در صد سفرنامه دوران صفویه و قاجاریه» توسط نشر علم منتشر شد. این کتاب حاصل پژوهش عهدیه اسدپور است. اسدپور پیش از کاویدن سفرنامه‌ها برای مطالعه درباره ازدواج کودکان در تاریخ ایران، به منابع و متون مختلف برجای مانده از این دوران از جمله اسناد، روزنامه‌ها، نشریات پراکنده، نقاشی‌ها، عکس‌ها و... رجوع کرده؛ اما با وجود مطالعه وقت‌گیر و دقیق آن‌ها، به خاطر کمرنگ بودن پدیده مورد بررسی در این منابع، در نهایت و به ناچار به متونی معدود، یعنی همان صد سفرنامه مورد استفاده در پژوهش این کتاب اکتفا کرده است.

نویسنده پس از مطالعه منابع مختلف درباره ازدواج کودکان، «سفرنامه‌ها» را یکی از منابع ارزشمند برای مطالعه این موضوع تشخیص داده و شروع به کاویدن در آن‌ها نموده است. به عقیده وی دلیل ارزشمندی سفرنامه‌ها درباره سوژه مورد بررسی این است که «مسافران خارجی فراتر از ذهنیت ایرانیان به بیان رویدادهایی پرداختند که برای‌شان قابل توجه و شگفت‌انگیز بوده است و این درست همان وقایعی است که در بسیاری از موارد برای ایرانیان بدیهی انگاشته شده»

در واقع سفرنامه‌ها همچون تابلوی نقاشی از صحنه‌های مختلف اجتماعی جامعه، تصاویری را به دست داده‌اند که امروزه می‌تواند در مطالعات و بررسی‌های تاریخی، جامعه‌شناختی و مردم‌شناختی به کار آیند.

توصیف پدیده ازدواج در سنین پایین و تشریفات و مراسم مرتبط با آن، نشان از اهمیت آن‌ها در ذهنیت این سفرنامه‌نویسان داشته که ناظر بر وجود کاستی‌های موجود در جامعه ایران آن دوران نیز بوده است. علاوه بر این، توصیف پدیده مذکور میزان شناخت و درک آن‌ها را از این پدیده عیان می‌سازد. بدین ترتیب، آنان نه تنها اطلاعات مختلفی را درباره ایرانیان بر اساس تفکیک‌های زندگی شهری، روستایی و عشایری یا بر مبنای ایرانی یا غیرایرانی بودن یا بر حسب تفاوت‌های مذهبی و قومی به دست داده‌اند، بلکه به مقایسه زندگی ایرانیان را با مردم کشورهای خودشان هم پرداخته‌اند.

«ازدواج کودکان؛ کنکاشی در صد سفرنامه دوران صفویه و قاجاریه» درصدد پاسخ‌گویی به پرسش‌هایی از این دست است:

- متون در دسترس نظیر سفرنامه‌ها در مورد جایگاه و سن ازدواج به ما چه می‌گویند؟

- آیا به راستی ایران جامعه‌ای بود که ازدواج کودکان در آن امری رایج و عمومی محسوب می شد یا این‌که این امر فقط ساخته و پرداخته ذهن کسانی است که با استناد به برخی موارد عینی و تجربی، حکم به عمومیت ازدواج کودکان در ایران داده‌اند؟

علل و پیامدهای ازدواج کودکان چه بوده است؟


خارجیانی که نویسنده برای پژوهش خود به سفرنامه‌شان مراجعه کرده بدین قرارند:

دن گارسیا فیگوئر، پیترو دلاواله، ژان باپتیست تاورنیه، آدام الئاریوس، ژان شاردن، انگلبرت کمپفر، جملی کارری، ژان اوتر، آنتوان گیوم اولیویه، سرجان ملکم، پیر آمدی ژوبر، هنری پاتینجر، گاسپار دروویل، موریس دو کوتز بوئه، جیمز بیلی فریزر، الکسیس سولتیکف، آلکس بارنز، کنت دوسرسی، سراوستن هنری لایارد، اوژن فلاندن، یاکوب ادوارد پولاک، ژوزف آرتور گوبینو، فردریک هوسه، چارلز فرانسیس مکنزی، هینریش بروگش، ارنست هولتسا، آرمینیوس وامبری، ژولین دو روششوار، کارلا سرنا، یوشیدا ماساهارو، توبویوشی فوروکاوا، ژان دیولافوا، سیمیوئل گرین ویلر بنجامین، ادوارد براون، جرج ناتانیل کرزن، ژان ژاک ماری دومرگان، ژوآنس فووریه، ایزابلا بیشوپ، جان ویشارد، گرترود لاوتین بل، چارلز ادوارد ییت، هانری رنه دالمانی، یه ناگا تویوکیچی، پیر لوتی، ماساجی اینووه، آبراهام والنتاین ویلیامز جکسن، سوزوکی شین جوء، رابینو، اوژن اوبن، نیکیتین، آرنلد ویلسن، ویبرت بلوشر، اِف. آل بِرد و هارولد اف وستنون، فرانسیس فوربز – لیث، بارون کلمنت اوگوستوس دوبُد، کلود انه، کلارا کولیور رایس، هانری بایندر، چارلز جمیز ویلز.


شناسنامه کتاب: عهدیه اسدپور، ازدواج کودکان؛ کنکاشی در صد سفرنامه دوران صفویه و قاجاریه، تهران: علم، چاپ اول، ۱۳۹۹، بها: ۷۲۵۰۰ تومان.


منبع:

دیدگاه های کاربران

دیدگاه شما