نویسنده‌ی «مادر برام قصه بگو» در گفت‌وگو با ایبنا؛

انقلاب ۵۷ حتما انقلاب ایدئولوژیک بوده است

  • مبنای اصلی پرداختن به پروژه‌های این‌چنینی مثل گروه سرود آباده و استان لرستان همین است که می‌خواهیم علاوه بر این‌که در حال حاضر جنبه‌ی نوستالژیک دارد، مخاطبی که این کتاب‌ها را در 100 سال بعد می‌‎خواند، تأیید کند که انقلابی که مردم به ‌صورت خودجوش برای ترویج و تثبیتش کارهای فرهنگی و دینی کردند، حتما انقلاب ایدئولوژیک بوده نه انقلابی که مبنای آن صرفا شرایط اجتماعی و یا اقتصادی باشد و این‌ها به سندیت ادعاهای انقلابیون مبنی بر ایدئولوژیک بودن انقلاب اسلامی کمک می‌کند.
تاریخ: ۱۴۰۰/۱۰/۲۱ | شماره خبر: 1187

به گزارش کتابان، «مادر برام قصه بگو»؛ خاطرات شفاهی گروه سرود آباده در دهه شصت به قلم بهنام باقری است که در آذرماه سال جاری توسط انتشارات راه یار منتشر شد. این کتاب ششمین عنوان از کتاب‌های رده‌ی سرودها و ترانه‌های انقلاب است که توسط این ناشر روانه‌ی بازار کتاب شده است. خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) گفت‌وگویی با نویسنده‌ی این کتاب انجام داده که مشروح آن را در پی می‌خوانید:


موضوع این اثر چیست و چگونه خلق شد؟

کتاب «مادر برام قصه بگو»، مربوط به خاطرات اعضای گروه سرود آباده و همه‌ی افرادی است که در شهرت این گروه سرود دخیل بودند و برش‌هایی از زندگی این افراد نیز در کتاب بیان شده است. این کتاب دربردارنده‌ی حدود ۳۶۰ ساعت مصاحبه با افرادی مانند مدیر گروه سرود، نوازنده‌ی نی، برخی مسئولان شهرستان آباده و هم‌چنین تعدادی از مسئولان که در تهران در دوره‌ی ریاست‌جمهوری آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای با این گروه سرود مرتبط بودند، است.


انگیزه‌ی شما از نگارش این اثر چه بوده؟

برای تثبیت انقلاب اسلامی که در سال ۱۳۵۷ پیروز شد، حتما کارهای فرهنگی لازم بود و البته فعالیت‌های فرهنگی بسیاری انجام شد و یکی از اقدامات فرهنگی که در دهه‌ی ۶۰ خیلی بروز و ظهور داشته و طرفدار داشت، اجرای گروه‌های سرود انقلابی بود و می‌شود گفت که در ایجاد رغبت اجتماعی و ترویج فرهنگ انقلابی بین مردم نقش اساسی داشتند.

یکی از گروه‌های سرود که در آن برهه یعنی در سال‌های ۶۵ تا ۶۷ خیلی در کشور معروف شد، گروه سرود آباده بود تا حدی که همین الان هم که سرودهای مربوط به این گروه سرود پخش می‌شود، مردم تحت‌تأثیر قرار می‌گیرند و با عنوان «نوستالژی دهه شصتی‌ها» معروف شده است و اثربخشی این گروه سرود، عامل اصلی تدوین خاطرات اعضای این گروه بوده و با نگارش این اثر می‌خواستیم خاطرات این گروه تأثیرگذار را از آن دوران بیان کنیم و یک یادآوری از آن دوران هم برای نسل حاضر و هم برای آیندگان تاریخ باشد.


منطق این کتاب و ویژگی بارز آن از نظر خود شما چیست و چه چیزی را در این کتاب می‌خواستید به مخاطب عرضه کنید؟

با توجه به این‌که میزان اثرپذیری در دوره‌ی نوجوانی بیش‌تر است، مناسب‌ترین و اولین گروه مخاطبان کتاب، قشر نوجوان و جوان هستند، اما گفتن خاطرات آن برهه از سوی افرادی که در آن زمان اجرا داشتند، برای فعالان عرصه‌ی فرهنگی و مخصوصا گروه‌های سرود نیز می‌تواند جالب باشد و به ‌نظر می‌رسد برای مردم عادی هم جذابیت داشته باشد.

یکی از نقاط قوت کتاب این است که سرودها و بخش‌های جذاب از مصاحبه‌هایی را که دوستان گرفته بودند در قالب QR code به ‌صورت صوتی یا تصویری در کنار متن گنجانده شده است و شخصی که کتاب را می‌خواند وقتی به سرود یا بخش جذاب مصاحبه می‌رسد با اسکن بارکد QR code می‌تواند سرود یا آن بخش از مصاحبه را به ‌صورت زنده بشنود. در واقع کتاب در کنار متن، هم فیلم و هم صوت دارد.


ایده‌ای دارید برای این‌که کتاب عمومی‌تر دیده شود و آیا دغدغه‌ی شما هست؟

این کار، مسئولیت ناشر است. به ‌نظرم در زمینه‌ی تدوین کتاب، بهترین روش انتخاب شده و برای مردم هم جالب بوده و در بازخوردهایی که دریافت کرده‌ام، نشان‌دهنده‌ی این است که گوش ‌دادن و پخش ‌کردن سرودها، اقدامی نوستالژیک بوده و مردم هم با شنیدن آن‌ها احساس خوبی داشته‌اند و به دنبال آن به خواندن خاطراتی که در کتاب آورده شده اهتمام نشان می‌دهند. البته به‌ نظرم تلویزیون و گروه‌های موسیقی بهتر می‌توانند به دیده شدن کتاب کمک کنند.


شما در این کتاب به یکی از موضوعات تاریخ شفاهی فعالیت‌های فرهنگی انقلاب پرداخته‌اید. به ‌نظر شما روندی که در موضوع روایت‌گری در حوزه‌ی تاریخ شفاهی انقلاب اسلامی انجام شده، روند درستی بوده است؟ اگر نه روایت درست چیست؟

حتما خلأها و نقصان‌های کاری در حوزه‌ی روایت بوده است. روایت‌های بسیاری وجود دارد که هریک بخشی از فعالیت‌های انقلاب و مسائل پیرامونی آن را بیان می‌کنند، اما این‌که آیا این مطالب کافی است یا نه باید گفت، با توجه به این‌که نسل ما به مقوله‌ی تاریخ انقلاب نزدیک‌تر هستیم، اتفاقات انقلاب قابل پذیرش‌تر است، اما این‌که در ۵۰ سال بعد مردم در مورد انقلاب سال ۵۷ چه فکر می‌کنند، نیاز به روایت‌های بیش‌تر وجود دارد و فعالیت‌های سیاسی، اقدامات فرهنگی و امنیتی آن دوران باید به شکل تاریخ مکتوب و شفاهی روایت شود که متأسفانه به اندازه کافی به این موضوعات نپرداخته‌ایم.

وقتی می‌گوییم، انقلاب ما، انقلاب دینی و ایدئولوژی بود، نه یک انقلاب اقتصادی مثل انقلاب مردم فرانسه، برای این گفته‌ها حتما باید سند و روایت‌های منطقی داشته باشیم تا مخاطب در ۶۰ سال بعد، این موارد را باور کند. یکی از مهم‌ترین اقداماتی که باید صورت پذیرد، این است که خاطرات افرادی که در پیروزی انقلاب اسلامی دخیل بودند و در حوزه‌های مختلف سیاسی، فرهنگی و... تلاش می‌کردند تا فرهنگ انقلابی را در جامعه رواج دهند، روایت شود. این موضوعات می‌تواند سندی بر ادعای ایدئولوژیک بودن انقلاب اسلامی باشد.

مبنای اصلی پرداختن به پروژه‌های این‌چنینی مثل گروه سرود آباده و استان لرستان همین است که می‌خواهیم علاوه بر این‌که در حال حاضر جنبه‌ی نوستالژیک دارد، مخاطبی که این کتاب‌ها را در ۱۰۰ سال بعد می‌‎خواند، تأیید کند که انقلابی که مردم به ‌صورت خودجوش برای ترویج و تثبیتش کارهای فرهنگی و دینی کردند، حتما انقلاب ایدئولوژیک بوده نه انقلابی که مبنای آن صرفا شرایط اجتماعی و یا اقتصادی باشد و این‌ها به سندیت ادعاهای انقلابیون مبنی بر ایدئولوژیک بودن انقلاب اسلامی کمک می‌کند.


شما به اهمیت تاریخ شفاهی اشاره کردید. جایگاه تاریخ شفاهی را در ادبیات انقلاب چطور می‌بینید؟

همان‌طور که می‌دانیم در قرآن کریم نیز روایت‌ها و قصص گوناگون بیان شده و این موضوع نشان‌دهنده‌ی این است که برای بشر، چه مسلمان و چه غیرمسلمان، ایرانی و غیرایرانی، روایت و خاطره‌گویی جذابیت دارد. اگر بخواهیم تاریخ مکتوب بنویسیم، تاریخ‌نگاری، روایت خشک اتفاقات بیرونی در حوزه‌های مختلف است که برهه‌ی خاصی را به صورت تاریخی روایت می‌کند، اما تاریخ شفاهی، روایت انسانی و احساسی اتفاقات پیرامون اشخاصی است که خودشان وقایع را دیده‌اند. وقتی روایت احساسی و انسانی را به مخاطب ارائه می‌کنید، مردم راحت‌تر با آن ارتباط برقرار می‌کنند، لذا اتفاقات، مبارزات انقلاب و یا جنگ تحمیلی و اتفاقاتی که الان در حوزه حکومت و جامعه روی می‌دهد اگر به‌ صورت روایت تاریخ شفاهی بیان شود، مردم استقبال بیش‌تری خواهند کرد تا این‌که تبدیل به تاریخ مکتوب شود. به ‌نظر می‌رسد به تاریخ شفاهی در حوزه‌ی انقلاب خیلی پرداخته نشده، هرچند کارهای خوبی هم صورت گرفته، اما جا دارد که به روایت‌ها و مبارزات انقلاب بیش‌تر از این‌ها پرداخته شود.


شناسنامه: بهنام باقری، «مادر برام قصه بگو»، مصاحبه‌کننده: محمدمهدی رحیمی، تهران: راه یار، چاپ نخست، ۱۴۰۰، بها: ۸۰ هزار تومان.


منبع:

دیدگاه های کاربران

دیدگاه شما