راهکاری نوین برای مجازات قصاص

  • در این کتاب آرش رستمی‌کمان، وکیل دادگستری، با بررسی ریشه‌ای فلسفه قصاص از جمله بحث عدالت، حفظ نظم عمومی و تشفی خاطر اولیای دم و با در نظر گرفتن عرف جامعه کنونی، که استقبالی از مجازات‌های سالب حیات نمی‌کند، و سیاست کیفرزدایی حاکم بر قانون مجازات سال 1392 راهکار را در ایجاد اصلی با عنوان «اصل قائم به شخص بودن حق قصاص» می‌داند که باعث کاهش حجم موارد استیفای قصاص و گامی برای تعدیل مجازات است.
تاریخ: ۱۳۹۹/۰۲/۲۷ | شماره خبر: 2596

به گزارش کتابان، «نگاهی معاصر به مجازات قصاص»، نوشته آرش رستمی‌کمان، وکیل دادگستری، سال گذشته (۱۳۹۸) توسط انتشارات امجد منتشر شد.

بر کسی پوشیده نیست که عرف کشور ایران متشکل از دو طیف اندیشه مختلف است؛ طیفی مذهبی و طیفی نواندیش و تجددخواه که مدام در حال مناقضه و ستیز با یکدیگرند. در بین نویسندگان نیز همین موضوع صادق است و هر نویسنده‌ای با توجه به طیفی که در آن قرار دارد به جهت‌گیری و نظریه‌پردازی در آن حوزه می‌پردازد؛ بدون آن‌که به افکار طیف مقابل اعتنایی نماید.

در حوزه علوم انسانی نیز در چند سال اخیر بسیاری از صاحب‌نظران و اهل قلم، روشی منتقدانه نسبت به برخی مجازات‌ها در در پیش گرفته‌اند که ماهیت این امر قابل تحسین است زیرا ایجاد چنین گفتمانی قطعا باعث تعالی و پیشرفت حقوق خواهد شد ولی راهکاری که ارائه می‌شود معمولا تقلیدی محض از حقوق کشورهای توسعه‌یافته است که به نظر نگارنده روشی نادرست است؛ چراکه ما در سرزمینی زندگی می‌کنیم که بخشی از حافظه تاریخی هزارساله آن را مسائل دینی تشکیل می‌دهد، و اساس فرهنگ، ساختار و پتانسیل هر تمدن با تمدن‌های دیگر متفاوت است؛ لذا نگاه ما باید واقع‌گرایانه و مبتنی بر قبول واقعیت‌ها باشد، به همین خاطر اگر بنا باشد ایده‌ای در باب پویایی مجازات اظهار شود باید یک ریشه آن در فقه و ریشه دیگر آن متکی بر جامعه‌شناسی و فلسفه باشد تا اقشار مختلف جامعه آن را تایید و به کار گیرند.

در این کتاب نویسنده با بررسی ریشه‌ای فلسفه قصاص از جمله بحث عدالت، حفظ نظم عمومی و تشفی خاطر اولیای دم و با در نظر گرفتن عرف جامعه کنونی، که استقبالی از مجازات‌های سالب حیات نمی‌کند، و سیاست کیفرزدایی حاکم بر قانون مجازات سال ۱۳۹۲ راهکار را در ایجاد اصلی با عنوان «اصل قائم به شخص بودن حق قصاص» می‌داند که باعث کاهش حجم موارد استیفای قصاص و گامی برای تعدیل مجازات و به قول میشل فوکو جایگزینی با مجازات روح مجرم و در نهایت اصلاح و برگشت مجرم به زندگی سالم می‌شود. البته بین اعدام و قصاص از چند جهت تفاوت اساسی وجود دارد و موضوع مورد بحث نویسنده نیز قصاص است نه اعدام که در محتوای کتاب کاملا رعایت شده و صرفا از حیث سالب حیات بودن این دو مجازات در مواردی با اعدام نیز قیاس شده است.


فصول کتاب به این شرح‌اند:

پیشگفتار مولف

مقدمه

فصل اول: کلیات

مبحث اول: تعاریف

گفتار اول: تعریف لغوی

گفتار دوم: تعریف اصطلاحی

گفتار سوم: تاریخچه قصاص

بند اول: قبل از انقلاب اسلامی ایران

بند دوم: بعد از انقلاب اسلامی

مبحث دوم: منابع و مبانی قصاص

گفتار اول: منابع قصاص در قرآن

گفتار دوم: فلسفه قصاص

بند اول: عدالت

بند دوم: حفظ نظم و امنیت اجتماعی (ارعاب عمومی)

بند سوم: پیش‌گیری از انتقام فردی (تشفی مجنی‌علیه یا اولیای دم)

گفتار سوم: بررسی فلسفه قصاص

گفتار چهارم: اصل قائم به شخص بودن حق قصاص

فصل دوم: اصل قائم به شخص بودن در استیفای قصاص

مبحث اول: استیفای قصاص از طریق نمایندگی

گفتار اول: ولی قهری

بند اول: ولایت بر ولی دم واحد

بند دوم: ولایت بر ولی دم متعدد

گفتار دوم: قیم

بند اول: موافقان قصاص توسط قیم

بند دوم: مخالفان حق قصاص توسط قیم

مبحث دوم: استیفای قصاص از طریق ارث

گفتار اول: نظریه بسیط بودن قصاص

گفتار دوم: نظریه انحلالی بودن قصاص

فصل سوم: اصل قائم به شخص بودن و موارد استحقاق حق قصاص

مبحث اول: استحقاق از طریق حاکم

گفتار اول: تفویض مستقیم

گفتار دوم: تفویض غیرمستقیم

مبحث دوم: استحقاق از طریق انتقال قراردادی

گفتار اول: انتقال توسط مجنی علیه قبل از فوت

بند اول: موافقان انتقال قراردادی حق قصاص

بند دوم: مخالفان انتقال قراردادی

گفتار دوم: بعد از فوت توسط اولیای دم

گفتار سوم امکان مصالحه حق قصاص

نتیجه‌گیری

ضمایم

منابع


شناسنامه کتاب: آرش رستمی‌کمان، نگاهی معاصر به مجازات قصاص (اصل قائم به شخص بودن حق قصاص)، تهران: امجد، چاپ اول، ۱۳۹۸، تعداد صفحات: ۱۴۳، بها: ۲۲ هزار تومان.



منبع:

دیدگاه های کاربران

دیدگاه شما