غلامرضا امیرخانی در گفت‌وگو با ایبنا بیان کرد؛

«شیعه در اسلام» شهابی از حیث زمانی مقدم بر کتاب علامه طباطبایی است

  • مورگان در سال 1343 شمسی به ایران می‌آید. در آن سفر... همراه دکتر نصر موفق می‌شود علامه طباطبایی را ملاقات کند و تحت تاثیر علامه آثاری از نوشته‌های وی را به زبان انگلیسی ترجمه می‌کند. در حالی مورگان دست به ترجمه می‌زند که کار مرحوم شهابی دو سال قبل از کتاب مورگان چاپ شده بود. نتیجه‌ی این جلسه طبق نوشته‌ی دکتر نصر این بود که علامه طباطبایی کتابی با این عنوان می‌نویسد که به کتاب «شیعه در اسلام» معروف است. این کتاب به دفعات چاپ شده ولی کتاب مرحوم شهابی بر کتاب علامه طباطبایی مقدم است. به هر حال از حیث موضوع کتاب و تازگی مباحث شاید کتاب مهمی نباشد، ولی از حیث تاریخ و سیر تلاش‌ها و کوشش‌هایی که برای معرفی شیعه صورت گرفته بسیار حائز اهمیت است.
تاریخ: ۱۴۰۰/۰۷/۱۰ | شماره خبر: 1180

کتابان: غلامرضا امیرخانی، نویسنده، مترجم، تاریخ‌نگار و معاون سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) درباره کتاب «شیعه در اسلام» مرحوم محمد شهابی که به کوشش خود وی توسط نشر دادور منتشر شده چنین گفت:

این کتاب برای بررسی تاریخچه تفهیم کتاب‌هایی است که در زمینه تشیع برای سایر ادیان نوشته شده است. ماجرای تالیف کتاب از این قرار است که یک استاد برجسته‌ی آمریکایی به نام ویلیام مورگان، استاد کالج نیویورک که کرسی استادی در اختیار داشت تصمیم به تحقیق در این زمینه گرفت. مرگان در دوره‌ی جوانی و میان‌سالی سال‌های زیادی در کشور هند زندگی می‌کرد. در هند آشنایی خوبی با ادیان آسیایی پیدا کرد و به همین دلیل به این نتیجه رسید که بتواند ادیان آسیایی مانند هندو را برای انگلیسی‌زبانان در کل دنیا معرفی کند.

او پس از بررسی دین بودایی، به سراغ دین اسلام رفت و به این نتیجه رسید که این دین را از زبان دانشمندان جهان اسلام معرفی کند و یازده نویسنده‌ی مسلمان را از مصر، یمن، تونس و شرق آسیا و پاکستان انتخاب کرد و با تحقیقی که انجام داد به نام مرحوم محمود شهابی رسید و به او سفارش داد در قالب نسبتا مختصری مذهب شیعه را معرفی کند.

با تحقیقی که مرحوم شهابی در این زمینه انجام داد کتاب مختصری را گردآوری کرد که فصلی از کتاب اصلی شد و آن را «شیعه در اسلام» نام نهاد؛ این کتاب دو بخش داشت: بخش اول برای هدف بشر نوشته شد و کلیاتی درباره‌ی این است که هدف انسان چیست؟ و دین اسلام را معرفی می‌کند و در قسمت دوم فقط به مبحث شیعه می‌پردازد و آن را برای موسسه مورگان فرستاد تا کتاب اصلی را تدوین کنند. این کتاب در دهه‌ی پنجاه میلادی با عنوان «اسلام صراط مستقیم» به چاپ رسید. ظاهرا ویراستار اصلی یا سرویراستار تصمیم می‌گیرد بخشی از مطلب استاد شهابی را منتشر نکند و بخش دوم که درباره‌ی شیعه است را تنها به زبان انگلیسی ترجمه و در آن کتاب منتشر کند و به همین خاطر به فاصله‌ی نسبتا کوتاهی با هم‌کاری موسسه‌ی انتشارات فرانکلین، کتاب‌فروشی حقیقت در تبریز این کتاب را به فارسی ترجمه و با نام «اسلام صراط مستقیم» منتشر کرد. در حقیقت مترجمان اطلاعی از دست‌نوشته‌های مرحوم شهابی نداشتند و متن انگلیسی را به فارسی ترجمه کردند. ما در چند سال اخیر در کتابخانه‌ی ملی به تعدادی از آثار چاپ‌نشده‌ی مرحوم شهابی برخورد کردیم. مرحوم شهابی از استادان اولیه‌ی دانشکده حقوق بود و افرادی مانند شهید بهشتی و شهید باهنر و بزرگانی مانند استاد اکبر ثبوت، استاد عبدالله انوار و دکتر ناصر کاتوزیان از شاگردان او بوده‌اند.

این کتاب از حیث مولف کتاب مهمی است و آن‌گونه که سید حسین نصر نقل می‌کند مورگان در سال ۱۳۴۳ شمسی به ایران می‌آید. در آن سفر مورگان همراه دکتر نصر موفق می‌شود که علامه طباطبایی را ملاقات کند و تحت تاثیر علامه قرار می‌گیرد و پس از آن آثاری از نوشته‌های وی را به زبان انگلیسی ترجمه می‌کند. در حالی مورگان دست به ترجمه می‌زند که کار مرحوم شهابی دو سال قبل از کتاب مورگان چاپ شده بود. نتیجه‌ی این جلسه طبق نوشته‌ی دکتر نصر این بود که علامه طباطبایی کتابی با این عنوان می‌نویسد که به کتاب «شیعه در اسلام» معروف است. این کتاب به دفعات چاپ شده ولی کتاب مرحوم شهابی بر کتاب علامه طباطبایی مقدم است. به هر حال از حیث موضوع کتاب و تازگی مباحث شاید کتاب مهمی نباشد، ولی از حیث تاریخ و سیر تلاش‌ها و کوشش‌هایی که برای معرفی شیعه صورت گرفته بسیار حائز اهمیت است.

من دست‌نوشته‌ی مرحوم شهابی را که در کتابخانه‌ی ملی موجود بوده است بازنویسی و تدوین کرده‌ام. من در اسنادِ مرحوم شهابی دیدم که مرحوم محققی لاهیجی، مدیر مرکز اسلامی هامبورگ با سربرگ مرکز اسلامی هامبورگ به مرحوم شهابی نوشته‌اند که ما ترجمه‌ی آلمانی این کتاب را منتشر کنیم و کسب اجازه کردند و البته هنوز نمی‌دانیم که متن آلمانی هم ترجمه شده است یا خیر.


منبع: ایبنا

دیدگاه های کاربران

دیدگاه شما