کتابی درباره‌ی ذوالشهادتین دامغان

  • به محض ورود به نجف اشرف در ۱۳۲۷ قمری در درس خارج فقه و اصول آخوند خراسانی حاضر شد و تا زمان درگذشت آخوند، یعنی یک سال و نیم نزد او درس خواند... اعتماد میرزای نایینی به سید محمود شاهرودی آن‌چنان بود که شاگردانش را برای آزمون اجتهاد نزد او می‌فرستاد و گواهی وی را گواهی دو عادل به شمار می‌آورد. به همین جهت آقا ضیاءالدین عراقی و آیت‌الله سید ابوالحسن اصفهانی نیز او را ذوالشهادتین (یعنی دارای دو شهادت) خواندند و طالبان اجتهاد را برای آزمودن نزد وی می‌فرستادند.
تاریخ: ۱۴۰۱/۰۳/۱۰ | شماره خبر: 7559

به گزارش کتابان، سومین دفتر از اسناد «حوزه و روحانیت دامغان» با عنوان «آیت‌الله العظمی شاهرودی و علمای دامغان» به کوشش سید سعید شاهچراغی دامغانی منتشر شد. این دفتر شامل نامه‌ها، اجازات و نمونه‌ای از استفتائاتی می‌شود که بین علمای این شهر با آن مرجع فقید تبادل گردیده است.

انتخاب مرحوم آیت‌الله شاهرودی برای سومین دفتر، به جهت اهمیت این شخصیت در استان سمنان است که اسناد چاپ‌شده از این مرجع بزرگوار در کتاب‌های مختلف نشان از فعالیت‌های او در عرصه‌ی علم و تبلیغ دارد. بیش‌تر مردم استان در آن سال‌ها از آیت‌الله شاهرودی تقلید می‌کردند.

دفتر سوم شامل پنج بخش فصل به شرح زیر است:

فصل نخست: زندگینامه مرحوم آیت‌الله العظمی سید محمود شاهرودی

فصل دوم:  نامه‌های آیت‌الله العظمی شاهرودی به علمای دامغان و نامه‌های مرتبط

فصل سوم: نامه به آیت‌الله العظمی شاهرودی یا نامه مرتبط

فصل چهارم: اجازه‌نامه‌های علمای دامغان از آیت‌الله‌العظمی شاهرودی؛

فصل پنجم: نمونه‌ای از استفتائات

فصل ششم: نمونه‌ای از اسناد متفرقه (رسید وجوهات و...).


زندگی‌نامه‌ی آیت‌الله

فصل نخست این کتاب به شرح زندگی‌نامه‌ی آیت‌الله شاهرودی پرداخته که فرازهایی از آن را در پی می‌خوانید:

آیت‌الله سید محمود حسینی شاهرودی فرزند سید علی در سال ۱۳۰۱ قمری/ ۱۲۶۲ شمسی در قلعه‌آقاعبدالله از توابع شهر بسطام در نزدیکی شاهرود به دنیا آمد. وی خواندن و نوشتن را در زادگاه خود فرا گرفت سپس علم صرف و نحو را در بسطام نزد فاضل بسطامی آموخت و سایر دروس مقدماتی را از اساتید مدرسه‌ی بیدآباد شاهرود استفاده کرد. او دروس سطح و نیز کفایه‌الاصول را در مشهد فراگرفت و به تدریس کفایه‌الاصول در حوزه‌ی علمیه‌ی آن شهر پرداخت. پس از چندی عزم دیار خود کرد ولی اساتیدش که توان او در استنباط احکام دینی را می‌دیدند با تصمیم او مخالفت کرده و حتی یکی از اساتیدش به او گوشزد کرد که مرجع تقلیدت درس خواندن را بر تو واجب و اشتغال به کار دیگر را ممنوع می‌داند. این امر باعث شد تا از تصمیم خود منصرف شده و عازم شهر نجف اشرف شود.

او به محض ورود به نجف اشرف در ۱۳۲۷ قمری در درس خارج فقه و اصول آخوند خراسانی حاضر شد و تا زمان درگذشت آخوند، یعنی یک سال و نیم نزد او درس خواند. سپس همراه با سید جمال‌الدین گلپایگانی و میرزا مهدی اصفهانی در درس میرزای نائینی حاضر و از شاگردان ویژه‌ی وی شدند.

آیت‌الله شاهرودی در دو دوره‌ی اصول آقا ضیاء‌الدین عراقی نیز حضور یافت. اعتماد میرزای نایینی به سید محمود شاهرودی آن‌چنان بود که شاگردانش را برای آزمون اجتهاد نزد او می‌فرستاد و گواهی وی را گواهی دو عادل به شمار می‌آورد. به همین جهت آقا ضیاءالدین عراقی و آیت‌الله سید ابوالحسن اصفهانی نیز او را ذوالشهادتین (یعنی دارای دو شهادت) خواندند و طالبان اجتهاد را برای آزمودن نزد وی می‌فرستادند.

اکثر مراجع تقلید دوره‌ی بعد از آیت‌الله شاهرودی، ‌در جلسه‌ی درس وی شرکت داشتند. فرزندش سید محمد حسینی شاهرودی، سید محمدجعفر مروج جزائری، محمد رحمتی سیرجانی و علی آزاد قزوینی از مشهورترین شاگردان او به شمار می‌آیند.

آیت‌الله شاهرودی در دوره‌ی میرزای نائینی و سید ابوالحسن اصفهانی در ۳۵ سالگی به اجتهاد رسید ولی از انتشار رساله‌ی علمیه امتناع ورزید. پس از فوت میرزای نایینی و سید ابوالحسن اصفهانی، حواشی رساله‌ی اصفهانی را به عنوان رساله‌ی علمیه منتشر ساخت. مرجعیت او بعد از درگذشت آیت‌الله بروجردی فراگیرتر شد.

آیت‌الله شاهرودی که به همراه اعضای حلقه‌ی استفتاء در سال ۱۳۴۵ شمسی به حج بیت‌‌الله الحرام رفت، سیل جمعیت به سوی محل اقامت وی روان شد و از مسائل و مشکلات شرعی و مسائل مربوط به حج استفتاء کردند. این مسئله سبب شد که این مرجع تقلید به ضرورت حضور جمعی از اهل علم مسلط بر احکام حج پی ببرد، لذا از سال ۱۳۴۶ شمسی جمعی را به منظور حضور در مراسم حج و زیارت اعزام کرد و نام «البعثه‌الدینیه للحج» برای این هیأت اعزامی انتخاب شد و از آن پس سایر علما و مراجع دین به این مسئله می‌پردازند.

پیاده‌روی به کربلا تا زمان محدث نوری بین طلاب و فضلای حوزه‌ی نجف رسم بود، ولی پس از آن متروک گردید. در سابق و قبل از اختراع وسیله‌ی نقلیه‌ی موتوری، کلیه‌ی سفرها با تشکیل کاروان انجام می‌شد، کاروان‌ها منزل به منزل حرکت نموده و هر یک از مسافران با امکانات شخصی خود، بعضا با مرکب و بعضا پیاده همگی با کاروان مسیر مورد نظر را طی می‌کردند.

با وارد شدن اولین نوع از اتومبیل‌ها به منطقه، سفرهای کاروانی تعطیل شده و مسافرت‌ها به گونه‌ی جدید شکل گرفت. آن‌گاه پس از مدتی و با مطرح شدن آیت‌الله شاهرودی به عنوان یکی از اساتید و مدرسان بانفوذ معنوی و قابل توجه حوزه‌ی نجف، به علت التزام و اصرار ایشان در پیاده رفتن به کربلا، مجددا مسئله‌ی پیاده رفتن به کربلا به عنوان یک سفر مقدس در بین طلاب نجف رایج شد، ضمن این‌که بعضی از ایرانیان نیز در سفر عتبات احیانا آنان را همراهی می‌نمودند.

رفته‌رفته مردم عراق به این مسئله توجه کرده، این‌گونه سفرهای مقدس رواج یافت. با مطرح شدن حرکت‌های انقلابی در عراق، این مسئله رواج بیش‌تری یافت تا آن‌جا که از بصره تا کربلا در فصل زیارتی اربعین امام حسین (ع) کاروان‌های پیاده شکل گرفت.

مرجع بزرگ شیعیان، حضرت آیت‌الله العظمی سید محمود شاهرودی در پنج‌شنبه هفدهم شعبان سال ۱۳۹۴ قمری مطابق با چهاردهم شهریور سال ۱۳۵۳ شمسی درگذشت و در حرم حضرت امام علی بن ابیطالب (ع) به خاک سپرده شد. صص ۱۵-۱۸


شناسنامه: سید سعید شاهچراغی دامغانی، دفتر سوم از مجموعه‌ی «اسناد و روحانیت دامغان»، عنوان: «آیت‌الله‌العظمی سید محمود شاهرودی و علمای دامغان؛ نامه‌ها، اجازات و استفتائات»، قم: تجویدیان، چاپ نخست، پاییز ۱۴۰۰، بها: ۳۰ هزار تومان.


منبع:

دیدگاه های کاربران

دیدگاه شما